Het is belangrijk dat mensen met artrose weten hoe pijn werkt
Pijnonderwijs is uitleg over hoe pijn werkt in het lichaam. In pijnonderwijs komen de volgende vragen aan bod:

• Wat is pijn bij artrose?
• Hoe werken kortdurende en langdurige pijn?
• Waarom voel je pijn?
• Hoe kun je goed omgaan met artrose en pijn?

Deze vragen worden beantwoord in het artikel: Hoe werkt pijn bij artrose?  

Als je weet hoe pijn werkt, kan dit zorgen voor minder angst om te bewegen
Kortgeleden is onderzocht of pijnonderwijs helpend kan zijn voor mensen met knieartrose. Hiervoor zijn onderzoeksresultaten samengenomen van acht eerdere onderzoeken. In de meeste onderzoeken kregen mensen met knieartrose een beweegprogramma of fysiotherapie mét of zónder aanvullend pijnonderwijs gedurende 8 tot 12 weken. Daarna is onderzocht of bij de groep die aanvullend pijnonderwijs kreeg, pijn en angst om te bewegen sterker afnam, dan bij de groep die géén pijnonderwijs kreeg. Wat bleek?

Pijnonderwijs als aanvulling op een beweegprogramma of fysiotherapie:

• kan zorgen voor minder angst om te bewegen
• kan helpen om minder te focussen op pijn en de pijn in je hoofd niet erger of groter te maken
• zorgt niet voor minder pijn of betere fysieke functie

Nieuwe onderzoeken zijn nodig om sterker bewijs te vinden voor deze effecten én om te onderzoeken of pijnonderwijs mensen met knieartrose ook helpt om meer te bewegen in het dagelijks leven.

Belangrijkste boodschap

Bewegen is belangrijk bij artrose. Pijn en angst om te bewegen kunnen daarbij in de weg staan. Pijnonderwijs is uitleg over wat pijn is, hoe het werkt in het lichaam en hoe je ermee om kunt gaan. Pijnonderwijs als aanvulling op een beweegprogramma, kan mensen met knieartrose helpen om minder bang te zijn om te bewegen én minder te focussen op de pijn.

Wilt u weten hoe pijn werkt? Lees over pijn in het artikel: Hoe werkt pijn bij artrose?  

Artikel: Pain science education and exercise interventions for people with knee or hip osteoarthritis: a systematic review, content and meta-analysis | BMC Musculoskeletal Disorders

_{Publicatiedatum 16-06-2026
Auteur van dit artikel: Sjanne Veenstra}

Het bericht Pijnonderwijs kan angst om te bewegen verminderen verscheen eerst op Artrose Gezond.

Hoe werkt pijn?  
Wat is pijn bij artrose?  
Pijn is een beschermende reactie van het brein. Je brein wil je gewricht beschermen als het denkt dat er gevaar is. Belangrijk om te weten:  

• Pijn betekent niet altijd dat het gewricht beschadigd is. Ook als bewegen veilig en gezond is voor je gewricht, kun je pijn ervaren door het bewegen.  

• Alle pijn is echt, ook als op een scan of foto geen of weinig kenmerken van artrose te zien is.  

  
Wat is kortdurende en langdurige pijn bij artrose? 
Kortdurende pijn kan ontstaan bij een nieuwe prikkel, zoals overbelasting of ontsteking.  Het helpt je om rust te nemen of het anders aan te pakken. Het gaat vaak vanzelf weer over.  

Langdurige pijn komt vaak voor bij artrose. Het blijft bestaan, ook als het gewricht niet verder achteruitgaat. Het alarmsysteem van je lichaam staat dan te gevoelig afgesteld. Het lichaam blijft het brein waarschuwen, ook als bewegen niet gevaarlijk is.  
 

Waarom voel je pijn?  
Zenuwen sturen signalen van het gewricht naar het brein. Deze signalen zeggen alleen: “Let op!”. Het brein beslist hoeveel pijn je voelt. Ook gedachten, emoties, slaap en dagelijkse beweging hebben invloed op hoeveel pijn je voelt. Daarom kan pijn per dag verschillen. Belangrijk om te weten: 

• Gedachten zoals “Deze beweging is slecht voor mijn gewricht”, of “Ik moet deze beweging vermijden” maken het alarmsysteem van het lichaam gevoeliger, waardoor je sneller pijn ervaart.  

• Emoties zoals stress, somberheid en boosheid maken pijn vaak erger, terwijl ontspanning en sociale steun pijn juist kunnen verminderen.   

• Slecht slapen, vermoeidheid en andere ziekten kunnen pijn erger maken. 

• Weinig beweging, bijvoorbeeld door angst om te bewegen, kan de conditie en kracht verminderen, wat vaak tot meer pijn leidt. 

Hoe kun je goed omgaan met artrose en pijn? 

Tip 1: Begrip helpt. Weten hoe pijn werkt, kan ervoor zorgen dat je minder angst hebt om te bewegen, minder te focussen op de pijn en de pijn in je hoofd niet groter te maken dan het daadwerkelijk is. Hou in gedachte dat pijn voelen niet betekent dat bewegen niet veilig is.  

 Tip 2: Blijf bewegen op een slimme manier. Niet door alles te vermijden of juist ‘door de pijn heen te gaan’, maar door regelmatig te bewegen binnen je mogelijkheden. Doseer je activiteiten, verdeel je activiteiten over de dag, bouw activiteiten langzaam op en stop met bewegen vóórdat de pijn duidelijk toeneemt. Begin bijvoorbeeld met 5 minuten wandelen en breidt dit langzaam uit naar langere wandelingen en meerdere wandelingen per dag.  

Tip 3: Probeer dingen uit om te kijken wat voor jou werkt. Muziek of afleiding kan helpen om minder pijn te voelen. Ook bewegen in water kan prettig zijn.  

Samenvatting  

Pijn bij artrose is een waarschuwingssignaal van het lichaam, geen maat voor schade aan het gewricht. Het brein bepaalt hoeveel pijn je ervaart. Gedachten, emoties, slaap en dagelijkse beweging hebben invloed op hoeveel pijn je ervaart. Begrijpen hoe pijn werkt, kan angst om te bewegen verminderen. Regelmatig en rustig bewegen, werkt het beste bij artrose.  

Lees ook het artikel: Pijnonderwijs kan angst om te bewegen verminderen

Voor beweegtips, lees het artikel: Artrose Gezond – Wat helpt u om te sporten en te bewegen?  

Of bekijk de catalogus met knievriendelijke oefeningen 

Gebaseerd op het boek: Explain the pain van David Butler   

_{Publicatiedatum 16-06-2026
Auteur van dit artikel: Dieuwke Schiphof en Sjanne Veenstra}  

Het bericht Hoe werkt pijn bij artrose? verscheen eerst op Artrose Gezond.

Biologische leeftijd of kalenderleeftijd
Artrose heeft meer te maken met je biologische leeftijd dan met je kalenderleeftijd. Bij verschillende dieren, zoals mensen, muizen, honden, katten, vogels en reptielen, ontstaat artrose rond een vergelijkbaar percentage van de levensduur, niet na een vergelijkbaar aantal jaren. Dit kan niet alleen worden verklaard door hoe veel gewrichten gebruikt worden. Het wijst erop dat artrose vooral komt door een biologisch proces dat hoort bij ouder worden.

Wat is een biologisch verouderingsproces?
Een biologisch verouderingsproces komt door een oud programma in ons lichaam dat in de evolutie is ontstaan. Dit betekent dat ons lichaam veroudert doordat het dit oude programma blijft volgen. Zo helpt dit biologische proces ons om op jonge leeftijd sterke botten te krijgen en gezond te worden. Maar op latere leeftijd kan ditzelfde proces op de verkeerde plek actief worden, zoals in het kraakbeen van gewrichten. Daardoor kunnen veranderingen ontstaan die passen bij artrose.

Factoren die het biologische proces versnellen
Factoren die biologische veroudering versnellen, verhogen ook het risico op artrose. Voorbeelden van deze factoren zijn het metabool syndroom, overgewicht, chronische ontsteking en een ongezonde leefstijl. In het gewricht zelf veranderen kraakbeencellen van gedrag. Ze gaan zich meer gedragen alsof ze bot willen maken. Hierdoor wordt het kraakbeen afgebroken en wordt het gewricht stijver. Beweging speelt hierbij een belangrijke rol. Normale beweging helpt het kraakbeen gezond te houden. Te weinig bewegen kan deze negatieve verandering juist versnellen.

Artrose is een biologisch verouderingsproces
Dat artrose een biologisch verouderingsproces is, kan gevolgen hebben voor hoe artrose wordt uitgelegd. Het idee dat bewegen schadelijk is voor je gewrichten, klopt hierdoor nog minder. Het is andersom. Een actieve leefstijl kan helpen om gewrichten gezond te houden. Ook kan deze kennis helpen bij nieuwe behandelingen die zich richten op de biologische processen in plaats van alleen op pijnbestrijding.

Interesse in het oorspronkelijke artikel? Lees: Osteoarthritis as an evolutionary legacy: Biological ageing and chondrocyte hypertrophy

_{Publicatiedatum 08-06-2026
Auteur van dit artikel: Dieuwke Schiphof}

Het bericht Nieuw perspectief op artrose verscheen eerst op Artrose Gezond.

De invloed van artrose op het leven
Artrose wordt steeds vaker holistisch bekeken en onderzocht. Dat betekent dat er niet alleen gekeken wordt naar de lichamelijke symptomen van artrose, maar ook naar de impact van artrose op andere aspecten van het leven, bijvoorbeeld geestelijke gezondheid, seksuele gezondheid en slaap gezondheid. Over geestelijke gezondheid en seksuele gezondheid hebben we eerder op Artrose Gezond artikelen geplaatst.
Deze artikelen kunt u hier teruglezen: Artrose Gezond – Mensen die regelmatig bewegen, hebben minder depressieve klachten  & Artrose Gezond – Laten we het eens hebben over artrose en intimiteit.

In dit artikel bespreken we slaap gezondheid en artrose. Recent hebben onderzoekers de resultaten van 17 onderzoeken over artrose en slaap bekeken.

Slaap en artrose & artrose en slaap
In het algemeen zagen de onderzoekers dat mensen met knie- of heupartrose vaker problemen hebben met slapen dan mensen zonder artrose. Mensen met artrose hebben een slechtere slaapkwaliteit en een hoger risico op slaapstoornissen. De pijnklachten die mensen met artrose ervaren hebben impact op slaap. De pijnklachten van knie- of heupartrose kunnen er namelijk voor zorgen dat het langer duurt om in slaap te komen, de nachtrust kan dan korter worden en de slaap minder efficiënt. De slaap kan ook tijdens de nacht verstoord worden door pijnklachten. Een lage slaapkwaliteit heeft invloed op het dagelijks leven, met name omdat een slechte nachtrust het evenwicht in het lichaam verstoort. Slaapklachten kunnen ook zorgen voor moeite met het geheugen en denken.
Na een nacht slecht slapen wordt pijn vaak ook weer erger ervaren. Slecht slapen en pijn bij artrose kunnen elkaar dus versterken: pijn bij artrose kan zorgen voor een lagere slaapkwaliteit, wat weer kan zorgen voor meer pijn bij artrose.

Conclusie:
Uit de 17 onderzoeken blijkt dat slaap en artrose elkaar beïnvloeden. Pijn door artrose kan ervoor zorgen dat iemand slecht slaapt. En slecht slapen kan de pijn juist weer erger maken. Ook andere factoren, zoals depressieve klachten en medicatie, kunnen van invloed zijn op de kwaliteit van slaap. Mensen met knie- of heupartrose hebben een lagere slaapkwaliteit en meer kans op het ontwikkelen van slaapstoornissen dan mensen zonder artrose. De onderzoekers concluderen dat dit inzicht erg belangrijk is en dat er dus moet worden ingezet op het omgaan met pijn en geestelijke klachten om de slaapkwaliteit te verbeteren. De onderzoekers benoemen tot slot dat lichaam- en geestoefeningen, zoals yoga, kunnen helpen bij het verlichten van slaapstoornissen.

Wilt u het hele onderzoek lezen? Sleep disturbances and sleep quality among individuals diagnosed with osteoarthritis: a systematic review and meta-analysis – PubMed

_{Auteur van dit artikel: Anja Roelofsen
Publicatie datum: 19-05-2026}

Het bericht Is er effect van artrose op slaap of slaap op artrose? verscheen eerst op Artrose Gezond.

Veel mensen met artrose hebben dagelijks last van pijn en stijfheid. Dit kan bewegen moeilijker maken en zorgen voor beperkingen in het dagelijks leven. Mensen met artrose hebben ook vaker last van depressieve klachten dan mensen zonder artrose. Depressieve klachten zijn bijvoorbeeld somberheid, slaapproblemen, negatief denken, schuldgevoel hebben, prikkelbaar zijn en vermoeid zijn. Depressieve klachten kunnen de artrose ook weer erger maken. Het is dus belangrijk om te onderzoeken hoe we deze cyclus kunnen doorbreken.

Mensen die regelmatig bewegen, hebben minder vaak depressieve klachten
Recent onderzoek laat zien dat mensen die vaker dan één keer per week matig intensief bewegen, minder vaak last hebben van depressieve klachten. De onderzoekers gebruikten hiervoor gegevens van bijna 7800 mensen met artrose en pijnklachten uit 28 landen. Ze bekeken onder andere hoe vaak mensen bewogen én of mensen depressieve klachten hadden. Uit de resultaten bleek, dat mensen die vaker dan één keer per week matig intensief bewegen, ongeveer 50% minder vaak depressieve klachten hebben, vergeleken met mensen die vrijwel nooit bewegen. Voorbeelden van matig intensief bewegen zijn fietsen, tuinieren, zwemmen of stevig wandelen.

Positieve effecten van bewegen op de geestelijke gezondheid
Uit het onderzoek kunnen we niet opmaken of bewegen zorgt voor minder depressieve klachten of dat depressieve klachten het moeilijker maken om regelmatig te bewegen. Dit is een voorbeeld van het welbekende kip-ei probleem: wat is de oorzaak en wat is het gevolg? Toch weten we dat bewegen goed is voor mensen met artrose! Er zijn een aantal mogelijke positieve effecten van bewegen op de geestelijke gezondheid:

• Bewegen kan ontstekingen remmen en daardoor een positief effect hebben op het brein.
• Bewegen kan zorgen voor meer zelfvertrouwen en sociale interacties.
• Bewegen kan zorgen voor minder pijnklachten en daardoor minder beperkingen in het dagelijks leven.

Advies: vaker dan één keer per week matig intensief bewegen!
Matig intensief bewegen betekent activiteiten waarbij je hartslag en ademhaling versnellen, maar je nog wel kunt praten. Vindt u het lastig om meerdere dagen per week te bewegen? Lees dan deze tips:

• Kies een activiteit die u leuk vindt en die u een tijdje vol kunt houden.
• Zoek een maatje om samen mee te bewegen.
• Bouw uw activiteiten langzaam op, zodat de drempel niet te hoog is om te starten. Één keer per week een ommetje maken, is al een goede start.
• Doe ‘exercise snacks’: dit zijn beweegmomenten van 5 tot 10 minuten tussen uw dagelijkse bezigheden in. Alle beetjes helpen.
• Maak een afspraak met uw huisarts of fysiotherapeut om samen te bespreken wat u kan helpen om regelmatig te bewegen.

Lees ook het artikel Artrose Gezond – Wat helpt u om te sporten en te bewegen? 

Of bekijk de catalogus met knievriendelijke oefeningen 

Link naar het originele artikel: Association of physical activity with depression and suicidal ideation in people with osteoarthritis experiencing moderate to severe pain: A multinational study – ScienceDirect 

_{Auteur van dit artikel: Sjanne Veenstra 
Datum: 07-05-2025} 

Het bericht Mensen die regelmatig bewegen, hebben minder depressieve klachten  verscheen eerst op Artrose Gezond.

Onderzoek in oudere muizen; dikker kraakbeen door enzymremmer
De onderzoekers waren vooral geïnteresseerd in het enzym ‘‘15-PGDH’’. Dit enzym ruimt eiwitten op die het lichaam juist nodig heeft om kraakbeen te herstellen. Te veel 15-PGDH leidt dus tot te weinig hersteleiwitten en daardoor wordt herstel geremd. Naarmate je ouder wordt, neemt de hoeveelheid 15-PGDH in mensen toe. De onderzoekers laten zien dat dit ook het geval is in oudere muizen. Net als oudere mensen hebben oudere muizen ook dunner kraakbeen. Maar een verband tussen veel enzym (15-PGDH) en weinig kraakbeen is niet automatisch een oorzaak-gevolg. Daarom hebben de onderzoekers getest of het kraakbeen van de oudere muizen dikker blijft als ze de muizen dagelijks een injectie in hun knie geven met een remmer van 15-PGDH. Hieruit bleek dat deze oudere muizen inderdaad dikker kraakbeen hadden dan de oude muizen die deze injecties niet kregen.

Onderzoek in jonge muizen; minder artroseklachten door enzymremmer
Om te onderzoeken of artroseverschijnselen met deze injecties ook konden worden tegengegaan, zorgden de onderzoekers ervoor dat de muizen op dezelfde manier artrose kregen zoals sporters vaak krijgen: na het scheuren van de voorste kruisband. Een week na het scheuren van de kruisband kreeg de helft van de muizen 2 keer per week een injectie met de 15-PGDH-remmer. Daarna werd vergeleken hoe het kraakbeen zich had hersteld en of de muizen minder pijn en ontsteking hadden. De muizen die de 15‑PGDH‑remmer kregen, hadden dikker en gladder kraakbeen. Bovendien hadden de behandelde muizen minder pijn: ze belastten hun poot weer normaal, reageerden minder gevoelig op aanraking en konden meer druk aan voordat het pijn deed. Tot slot, zorgde de 15‑PGDH‑remmer ervoor dat ontstekingswaarden in het bloed lager waren. Toen de onderzoekers keken naar de cellen in het kraakbeen, zagen zij dat er ook minder artrose-achtige kraakbeencellen in het kraakbeen van de muizen zaten die de 15-PGDH-remmer hadden gekregen; veel kraakbeencellen waren weer gezonder geworden.

Menselijk kraakbeen in een petrischaal
Om te onderzoeken of een 15-PGDH-remmer ook bij mensen zorgt voor dikker kraakbeen, hebben de onderzoekers de remmer getest op menselijk kraakbeen. Dit kraakbeen komt van mensen die een kunstknie hebben gekregen en is in het lab gekweekt in een petrischaal. Ook hier zagen ze dezelfde positieve effecten: het beschadigde kraakbeen maakte weer meer gezonde kraakbeenbouwstoffen aan, werd steviger en liet minder ontstekingssignalen zien. Daarnaast gingen de artrose-achtige kraakbeencellen zich meer gedragen als gezonde kraakbeencellen. Dit laat zien dat het remmen van 15‑PGDH niet alleen bij muizen, maar ook in menselijk kraakbeen herstel en ontstekingsremming kan stimuleren.

Belangrijke eerste stap op een lange weg
Dit onderzoek laat zien dat het remmen van het enzym 15‑PGDH een veelbelovende manier kan zijn om beschadigd en verouderd kraakbeen weer als “jong” kraakbeen te laten functioneren. Echter, moet er nog wel meer onderzoek worden gedaan voordat dit echt kan toegepast worden in de patient. De onderzoekers hebben nog niet aangetoond dat de 15-PGDH remmer oud artrotisch kraakbeen in het lichaam weer kan herstellen, maar alleen in een petrischaal. Verder hebben de muizen meerdaags per week een injectie in hun knie gekregen, iets wat bij patiënten niet haalbaar is. Tot slot, weten we ook nog niet of de effecten blijvend zijn. Al met al, nog veel te onderzoeken, maar een belangrijke eerste stap is gezet.

Link naar het originele artikel: Inhibition of 15-hydroxy prostaglandin dehydrogenase promotes cartilage regeneration | Science

_{Auteur artikel website AG: Anne Flier
Publicatiedatum website AG: 20-04-2026}

Het bericht Enzymen en aangroei van artrotisch kraakbeen. verscheen eerst op Artrose Gezond.

Waarom dit onderzoek?
Het grote teengewricht (ook wel MTP-1 gewricht; verbinding tussen de grote teen en voet) speelt een belangrijke rol bij het lopen. Van alle gewrichten in de voet, komt artrose het meeste voor in het grote teengewricht. Grote teenartrose kan veel invloed hebben op lopen en dagelijkse activiteiten. Er was weinig bekend over hoe vaak huisartsen deze diagnose stellen en welke stappen zij nemen voor en na de diagnose. Dit onderzoek geeft daar nieuwe inzichten in.

Hoe is het onderzocht?
De onderzoekers gebruikten gegevens uit een grote verzameling medische dossiers van huisartsen in Nederland (regio Rijnmond). Ze bekeken hoeveel mensen ouder dan 35 jaar de diagnose artrose in de grote teen kregen tussen het jaar 2013 en 2022. Ook registreerden ze welke onderzoeken huisartsen aanvroegen en naar wie ze verwezen voorafgaand aan de diagnose. Dit waren onderzoeken als röntgenfoto’s, laboratoriumonderzoeken of echo’s. Verder werd geregistreerd welke behandelingen huisartsen voorschreven, zoals pijnstillers, schoenadviezen of verwijzingen naar de podotherapeut of orthopeed.

Wat is er gevonden?
Grote teenartrose komt regelmatig voor in de huisartsenpraktijk en wordt vaker gezien bij vrouwen dan bij mannen. Voor het stellen van de diagnose werden sommige patiënten met pijn in de grote teen verwezen voor een röntgenfoto of naar de orthopeed, maar dat gebeurde niet in alle gevallen. Na de diagnose gaven huisartsen meestal uitleg over de aandoening, gaven ze schoenadvies of verwezen zij naar een podotherapeut. Ook adviseerden ze soms om paracetamol of ontstekingsremmende pijnstillers (ibuprofen, diclofenac of naproxen) te gebruiken. Sommige mensen met grote teenartrose werden na de diagnose door de huisarts doorverwezen naar de orthopedisch chirurg voor verdere behandeling. Niet iedereen krijgt dus dezelfde behandeling van de huisarts.

Wat betekent dit voor u?
Het is belangrijk om te weten dat er geen richtlijn is voor het diagnosticeren en behandelen van grote teenartrose in de huisartspraktijk. Er is geen wetenschappelijk bewijs over welke behandelingen effectief zijn. Huisartsen baseren hun keuzes daarom vaak op ervaring en wat voor u haalbaar en gewenst is. Als u pijn of artrose heeft in het grote teengewricht, is het goed om te weten dat er verschillende behandelopties zijn. De huisarts kan met lichamelijk onderzoek het grote teengewricht beoordelen en daarna met u bespreken welke vervolgstap of behandeling zinvol en passend voor u is.

Conclusie:
Artrose in het grote teengewricht wordt vaker vastgesteld in de huisartsenpraktijk dan voorheen gedacht. De behandeling bestaat meestal uit eenvoudige, niet-operatieve maatregelen. Resultaten van dit onderzoek laten zien dat de zorg voor mensen met grote teenartrose per huisarts en per persoon kan verschillen. De studie helpt om beter te begrijpen welke zorg en behandelopties er zijn om mensen met artrose in de grote teen te helpen.

Lees hier het volledige artikel: Incidence and management of first metatarsophalangeal joint osteoarthritis in Dutch general practice estimates from the Rijnmond Primary Care Database – ScienceDirect

_{Gepubliceerd: 03-03-2026
Auteur: Sabine Kloprogge}

Het bericht Herkenning en behandeling van grote teenartrose verscheen eerst op Artrose Gezond.

Wat is het doel van PROBE?
PROBE is een afkorting voor Patient Relevant Osteoarthritis endpoints using Big data Evaluation. Het PROBE consortium wil de gezondheid van mensen met artrose verbeteren en toekomstig onderzoek naar artrose efficiënter en effectiever maken. Dit doel wil PROBE bereiken door nieuwe tools te ontwikkelen en nieuwe onderzoeksstrategieën in te zetten met behulp van slimme technologie. Zo zal er onderzocht worden hoe kunstmatige intelligentie (AI) en grote hoeveelheden gegevens (big data) slim en veilig gebruikt kunnen worden. Voor dit onderzoek zullen gegevens van 70 miljoen mensen verzameld en gebruikt worden.

Wat gaat PROBE precies doen?
• Nieuwe manieren ontwikkelen om behandelingen van artrose sneller en efficiënter te testen.
• Een veilige manier ontwikkelen om data van artrosestudies te delen, zonder dat privacy in gevaar komt.
• Kunstmatige intelligentie (AI) gebruiken om voor elk individu met artrose te kunnen voorspellen hoe
artrose zich zal ontwikkelen en welke behandeling het beste zal werken.
• Tools ontwikkelen waarmee mensen met artrose samen met hun zorgverleners keuzes kunnen maken,
bijvoorbeeld voor de beste behandeling.

Meer lezen over PROBE?
Meer informatie vindt u op de website van PROBE en op LinkedIn.

^{Inga Bos, Sita Bierma-Zeinstra, Jos Runhaar, Edwin Oei, Joyce van Meurs, Marienke van Middelkoop}

_{Gepubliceerd: 23-02-2026
Auteur dit artikel: Sjanne Veenstra}

Het bericht Groot internationaal artrose consortium PROBE gestart! verscheen eerst op Artrose Gezond.

Beperkend effect van artrose
Artrose veroorzaakt pijn, stijfheid en bewegingsbeperking en kan daarom een negatief effect hebben op het plezier dat iemand aan seks beleeft. Ann Mabe Newman beschrijft in haar artikel (2007) dat pijn, of de angst voor pijn, kan zorgen voor minder zin in seks. Als de partner bang is om pijn te veroorzaken, zal degene ook niet snel starten met seks. Seks hoort plezierig te zijn, maar als één van beide partners bang is om pijn te hebben of pijn te veroorzaken, kan dat frustrerend zijn.

Praten is belangrijk
Newman benadrukt dat communicatie heel erg belangrijk is: het bespreken van de (seksuele) behoeften en wensen met de partner. Aangezien pijn en vermoeidheid door artrose niet altijd zichtbaar zijn, is het belangrijk om bij uw partner aan te geven hoe u zich voelt. Naast duidelijk en open communiceren, worden er nog andere tips gegeven:

• Oefen met ontspanning en fantaseren.
• Neem pijnstillers zodat ze hun maximale werking bereiken op het moment dat seksuele activiteit plaatsvindt.
• Neem een warme douche voor de seks om de spieren te ontspannen.
• Probeer posities uit voordat er gestart wordt met seksuele activiteit.
• Stop en verander van positie of rust uit tijdens de seksuele activiteit.
• Onderzoek andere manieren om intimiteit te uiten.
• Gebruik andere manieren om uw partner te bevredigen (masturbatie of orale seks).
  

Wat voor onderzoeken zijn er gedaan?
Het aantal onderzoeken dat is gedaan naar artrose en intimiteit of seksuele activiteit is beperkt. Hieronder worden twee verschillende onderzoeken besproken. In het eerste onderzoek is er gebruik gemaakt van vragenlijsten en in het tweede onderzoek zijn mensen met artrose geïnterviewd.

• Kai Fu en anderen schrijven in hun artikel (2023) dat seksuele functie en bevrediging een onderdeel is van iemands kwaliteit van leven. Dit aspect wordt vaak genegeerd in onderzoek. Daarom hebben zij in 2023 in Australië via vragenlijsten onderzoek gedaan naar (tevredenheid over) seksuele activiteit bij mensen met heupartrose. Hieruit bleek dat veel mensen met heupartrose seksueel actief (willen) blijven, maar dat de heupartrose invloed heeft op hun seksuele activiteit. Een kwart van de mensen met heupartrose was niet tevreden over hun seksuele activiteit. Psychologische factoren die zorgden voor seksuele ontevredenheid waren: angst, depressie of stress tijdens seksuele activiteit en weinig zelfvertrouwen in het voltooien van seksuele activiteit.
  
  Wederom wordt het belang van communicatie tussen partners benadrukt. Ook het op het juiste moment innemen van pijnstillende medicatie, het oefenen van verschillende posities en het nemen van een warm bad om de spieren te ontspannen worden als tips meegegeven. Tot slot kan het gebruik van gewrichtssteunen (bijvoorbeeld een kussentje onder de heup of knie) helpen om de seksuele houding te behouden.
  
  Kai Fu en anderen concluderen dat zorgverleners patiënten op een goede manier moeten vragen of zij het effect van hun heupartrose op hun seksuele activiteit willen bespreken. Daarnaast moet volgens hen seksuele activiteit ook een onderwerp worden in de voorlichting aan patiënten met heupartrose.
  

• Emma Nilsing Strid en Marie Ekelius-Hamping noemen in hun artikel (2020) dat seksuele gezondheid een belangrijk onderdeel is van kwaliteit van leven en dat er maar weinig bekend is over hoe mensen met artrose seksuele gezondheid ervaren. Om hier meer over te weten te komen hebben ze in 2020 in Zweden mensen met heup- of knieartrose geïnterviewd. Uit de interviews bleek dat de impact van heup- of knieartrose op seksuele gezondheid per persoon verschilt. De overgrote meerderheid benoemde dat pijn tijdens seksuele activiteit door artrose hen belemmert om volledig seksueel actief te zijn, terwijl ze dit wel graag willen. Deelnemers gaven aan dat ze samen met hun partner oplossingen hebben gevonden door erover te praten en verschillende dingen uit te proberen. Deelnemers die seks te pijnlijk vinden door de artrose benoemden het belang van andere vormen van intimiteit, zoals strelen, kussen en knuffelen.
  
  Verder kwam er uit de interviews dat de behoefte om over seksuele gezondheid te praten met een zorgverlener per persoon verschilt. Geen enkele deelnemer had erover gesproken met een zorgverlener. Deelnemers zeiden dat het misschien nog een beetje een taboe is om erover te praten (met oudere patiënten) en dat een consult zich meestal beperkt tot lichamelijke klachten. De meerderheid van de deelnemers gaf aan dat ze het wel zouden waarderen als er aandacht is voor seksuele gezondheid vanuit een zorgverlener of via een brochure.
  
  Emma Nilsing Strid en Marie Ekelius-Hamping concluderen dat uitgezocht moet worden hoe ondersteuning en informatie over seksuele gezondheid bij artrose het best kan worden gegeven.
  

Conclusie
Artrose heeft effect op de kwaliteit van leven en hieronder valt ook seksuele gezondheid. Het is een onderwerp wat niet vaak besproken wordt in relatie tot artrose. Pijn, stijfheid en bewegingsbeperkingen door artrose kunnen effect hebben op intimiteit en seksuele activiteit. Als één van beide partners bang is om pijn te hebben of pijn te veroorzaken kan dit het plezier in seks verminderen. Het belang van communicatie tussen partners om elkaar goed te begrijpen werd daarom meermaals benadrukt. Er kan dan samen uitgeprobeerd worden wat goed voelt. Daarnaast kan het helpen om gewrichtssteunen te gebruiken, verschillende posities te proberen en vooraf een warm bad te nemen. Over seksuele gezondheid wordt niet vaak gesproken met een zorgverlene. En er is niet veel onderzoek naar gedaan in relatie met artrose. Seksuele gezondheid bij artrose lijkt daarom nog een taboeonderwerp te zijn, terwijl het eigenlijk heel normaal is.

Bronnen:
Ann Mabe Newman (2007): Arthritis and sexuality – PubMed

Kai Fu en anderen (2023): Sexual activity satisfaction in symptomatic hip osteoarthritis patients: A cross‐sectional, national web‐based study – PMC

Emma Nilsing Strid en Marie Ekelius-Hamping (2020): Experiences of sexual health in persons with hip and knee osteoarthritis: a qualitative study – PMC

_{Gepubliceerd: 12-02-2026
Auteur dit artikel: Anja Roelofsen}

Het bericht Laten we het eens hebben over artrose en intimiteit verscheen eerst op Artrose Gezond.

Baat bij beweging.
Bij Astrid werd acht jaar geleden artrose vastgesteld. Inmiddels heeft ze het in haar handen, borstbeen, nek, heupen en vingers. “Vroeger was ik super actief: wandelen met de hond, deed aan ballet, fitness, spinning, roeien, damesvoetbal… noem maar op. Nu is fietsen mijn belangrijkste vorm van beweging.” En dat doet ze niet half: regelmatig fietst ze 25 kilometer heen en terug naar haar werk. “Dat is de beweging waar ik het meeste baat bij heb.”

Puzzelen in het dagelijks leven.
“Als je alleen kijkt naar wat niet meer lukt, dan heb je niet alleen beperkingen, maar ook een rotgevoel. Ik kies bewust voor een andere benadering: kijken naar wat ik wél kan.” Als voorbeeld vertelt Astrid dat ze zwemmen altijd heerlijk vond om te doen. Tegenwoordig is het aankleden na het zwemmen een uitdaging. “Nat zwemgoed uittrekken? Dat is echt niet te doen.” Een andere uitdaging is bijvoorbeeld het snijden van een ui. Ze kan een ui niet goed vasthouden vanwege de artrose in haar handen en vingers, waardoor een ui regelmatig van het aanrecht rolt. Wat ook moeilijk is, is het omslaan van de pagina’s van een boek, of krant. Of de was met wasknijpers op een waslijn bevestigen, ook geen vanzelfsprekendheid meer. Puzzelen, zoals Sudoku’s oplossen is tegenwoordig één van haar hobby’s. Puzzelen doet Astrid ook in het dagelijks leven om tot oplossingen te komen voor de uitdagingen waar zij door haar artrose voor komt te staan. Haar geheim? Haar ’trukendoos’, een tas die ze altijd bij zich draagt met daarin allerlei hulpmiddelen, zoals een schaar en een pincet, waarmee ze zich kan redden.

Loopbaan en aanpassingsvermogen
Astrid heeft altijd gewerkt, ondanks haar beperkingen. Ze begon als postbode en trotseerde weer en wind met zware fietstassen vol grote en zware catalogi en, toen nog, de telefoongidsen. Later ging ze aan de slag in een ziekenhuis, eerst als beveiliger, daarna op de postkamer. “Maar als je pakketjes steeds uit je handen laat vallen, weet je dat het tijd is voor iets anders.” Ze maakte de overstap naar ICT en tegenwoordig werkt ze als communicatiemedewerker. “Uit mijn werk en contact met collega’s haal ik veel energie.”

Positieve mindset
Astrid vindt het belangrijk om haar grenzen te kennen en die te respecteren. Daarom maakt ze bewuste keuzes in het doseren van haar activiteiten. Ondanks haar poly-artrose heeft Astrid nog steeds een waardevol en actief leven. “Ik leun niet achterover en denk: dat kan ik niet meer. Ik kijk naar wat ik wél kan. Deze instelling maakt al een heel veel verschil in mijn leven”, aldus Astrid.

Wil jij ook jouw ervaringsverhaal delen?
Laat het ons weten via: artrosegezond@erasmusmc.nl

_{Gepubliceerd 13-01-2026
Auteur dit artikel: Erica Kroos}

Het bericht In gesprek met Astrid verscheen eerst op Artrose Gezond.