Er is nog geen manier ontdekt om beschadigd kraakbeen van mensen weer aan te laten groeien, soms wordt daarom in het eindstadium van artrose een kunstknie of heup geplaatst. Omdat zo’n kunstgewricht niet je hele leven meegaat, proberen dokters met fysiotherapie en leefstijl interventies deze operatie zo lang mogelijk uit te stellen. Gelukkig staat het onderzoek niet stil. Eind vorig jaar hebben onderzoekers uit Amerika een manier gevonden om het kraakbeen weer aan te laten aangroeien door een bepaald enzym te remmen.
Onderzoek in oudere muizen; dikker kraakbeen door enzymremmer
De onderzoekers waren vooral geïnteresseerd in het enzym ‘‘15-PGDH’’. Dit enzym ruimt eiwitten op die het lichaam juist nodig heeft om kraakbeen te herstellen. Te veel 15-PGDH leidt dus tot te weinig hersteleiwitten en daardoor wordt herstel geremd. Naarmate je ouder wordt, neemt de hoeveelheid 15-PGDH in mensen toe. De onderzoekers laten zien dat dit ook het geval is in oudere muizen. Net als oudere mensen hebben oudere muizen ook dunner kraakbeen. Maar een verband tussen veel enzym (15-PGDH) en weinig kraakbeen is niet automatisch een oorzaak-gevolg. Daarom hebben de onderzoekers getest of het kraakbeen van de oudere muizen dikker blijft als ze de muizen dagelijks een injectie in hun knie geven met een remmer van 15-PGDH. Hieruit bleek dat deze oudere muizen inderdaad dikker kraakbeen hadden dan de oude muizen die deze injecties niet kregen.
Onderzoek in jonge muizen; minder artroseklachten door enzymremmer
Om te onderzoeken of artroseverschijnselen met deze injecties ook konden worden tegengegaan, zorgden de onderzoekers ervoor dat de muizen op dezelfde manier artrose kregen zoals sporters vaak krijgen: na het scheuren van de voorste kruisband. Een week na het scheuren van de kruisband kreeg de helft van de muizen 2 keer per week een injectie met de 15-PGDH-remmer. Daarna werd vergeleken hoe het kraakbeen zich had hersteld en of de muizen minder pijn en ontsteking hadden. De muizen die de 15‑PGDH‑remmer kregen, hadden dikker en gladder kraakbeen. Bovendien hadden de behandelde muizen minder pijn: ze belastten hun poot weer normaal, reageerden minder gevoelig op aanraking en konden meer druk aan voordat het pijn deed. Tot slot, zorgde de 15‑PGDH‑remmer ervoor dat ontstekingswaarden in het bloed lager waren. Toen de onderzoekers keken naar de cellen in het kraakbeen, zagen zij dat er ook minder artrose-achtige kraakbeencellen in het kraakbeen van de muizen zaten die de 15-PGDH-remmer hadden gekregen; veel kraakbeencellen waren weer gezonder geworden.
Menselijk kraakbeen in een petrischaal
Om te onderzoeken of een 15-PGDH-remmer ook bij mensen zorgt voor dikker kraakbeen, hebben de onderzoekers de remmer getest op menselijk kraakbeen. Dit kraakbeen komt van mensen die een kunstknie hebben gekregen en is in het lab gekweekt in een petrischaal. Ook hier zagen ze dezelfde positieve effecten: het beschadigde kraakbeen maakte weer meer gezonde kraakbeenbouwstoffen aan, werd steviger en liet minder ontstekingssignalen zien. Daarnaast gingen de artrose-achtige kraakbeencellen zich meer gedragen als gezonde kraakbeencellen. Dit laat zien dat het remmen van 15‑PGDH niet alleen bij muizen, maar ook in menselijk kraakbeen herstel en ontstekingsremming kan stimuleren.
Belangrijke eerste stap op een lange weg
Dit onderzoek laat zien dat het remmen van het enzym 15‑PGDH een veelbelovende manier kan zijn om beschadigd en verouderd kraakbeen weer als “jong” kraakbeen te laten functioneren. Echter, moet er nog wel meer onderzoek worden gedaan voordat dit echt kan toegepast worden in de patient. De onderzoekers hebben nog niet aangetoond dat de 15-PGDH remmer oud artrotisch kraakbeen in het lichaam weer kan herstellen, maar alleen in een petrischaal. Verder hebben de muizen meerdaags per week een injectie in hun knie gekregen, iets wat bij patiënten niet haalbaar is. Tot slot, weten we ook nog niet of de effecten blijvend zijn. Al met al, nog veel te onderzoeken, maar een belangrijke eerste stap is gezet.
Link naar het originele artikel: Inhibition of 15-hydroxy prostaglandin dehydrogenase promotes cartilage regeneration | Science
Auteur artikel website AG: Anne Flier
Publicatiedatum website AG: 20-04-2026