Het is bekend dat bewegen belangrijk is voor mensen met artrose. Pijn en angst om te bewegen kunnen daarbij in de weg staan. Pijnonderwijs is uitleg over wat pijn is, hoe het werkt in het lichaam en hoe je ermee om kunt gaan. Uit onderzoek is gebleken dat pijnonderwijs als aanvulling op een beweegprogramma, mensen met knieartrose kan helpen om minder bang te zijn om te bewegen én minder te focussen op de pijn. Meer informatie over dit onderzoek, lees je in het artikel Pijnonderwijs kan angst om te bewegen verminderen. In dit artikel bespreken we hoe pijn werkt.
Hoe werkt pijn?
Wat is pijn bij artrose?
Pijn is een beschermende reactie van het brein. Je brein wil je gewricht beschermen als het denkt dat er gevaar is. Belangrijk om te weten:
- Pijn betekent niet altijd dat het gewricht beschadigd is. Ook als bewegen veilig en gezond is voor je gewricht, kun je pijn ervaren door het bewegen.
- Alle pijn is echt, ook als op een scan of foto geen of weinig kenmerken van artrose te zien is.
Wat is kortdurende en langdurige pijn bij artrose?
Kortdurende pijn kan ontstaan bij een nieuwe prikkel, zoals overbelasting of ontsteking. Het helpt je om rust te nemen of het anders aan te pakken. Het gaat vaak vanzelf weer over.
Langdurige pijn komt vaak voor bij artrose. Het blijft bestaan, ook als het gewricht niet verder achteruitgaat. Het alarmsysteem van je lichaam staat dan te gevoelig afgesteld. Het lichaam blijft het brein waarschuwen, ook als bewegen niet gevaarlijk is.
Waarom voel je pijn?
Zenuwen sturen signalen van het gewricht naar het brein. Deze signalen zeggen alleen: “Let op!”. Het brein beslist hoeveel pijn je voelt. Ook gedachten, emoties, slaap en dagelijkse beweging hebben invloed op hoeveel pijn je voelt. Daarom kan pijn per dag verschillen. Belangrijk om te weten:
- Gedachten zoals “Deze beweging is slecht voor mijn gewricht”, of “Ik moet deze beweging vermijden” maken het alarmsysteem van het lichaam gevoeliger, waardoor je sneller pijn ervaart.
- Emoties zoals stress, somberheid en boosheid maken pijn vaak erger, terwijl ontspanning en sociale steun pijn juist kunnen verminderen.
- Slecht slapen, vermoeidheid en andere ziekten kunnen pijn erger maken.
- Weinig beweging, bijvoorbeeld door angst om te bewegen, kan de conditie en kracht verminderen, wat vaak tot meer pijn leidt.
Hoe kun je goed omgaan met artrose en pijn?
Tip 1: Begrip helpt. Weten hoe pijn werkt, kan ervoor zorgen dat je minder angst hebt om te bewegen, minder te focussen op de pijn en de pijn in je hoofd niet groter te maken dan het daadwerkelijk is. Hou in gedachte dat pijn voelen niet betekent dat bewegen niet veilig is.
Tip 2: Blijf bewegen op een slimme manier. Niet door alles te vermijden of juist ‘door de pijn heen te gaan’, maar door regelmatig te bewegen binnen je mogelijkheden. Doseer je activiteiten, verdeel je activiteiten over de dag, bouw activiteiten langzaam op en stop met bewegen vóórdat de pijn duidelijk toeneemt. Begin bijvoorbeeld met 5 minuten wandelen en breidt dit langzaam uit naar langere wandelingen en meerdere wandelingen per dag.
Tip 3: Probeer dingen uit om te kijken wat voor jou werkt. Muziek of afleiding kan helpen om minder pijn te voelen. Ook bewegen in water kan prettig zijn.
Samenvatting
Pijn bij artrose is een waarschuwingssignaal van het lichaam, geen maat voor schade aan het gewricht. Het brein bepaalt hoeveel pijn je ervaart. Gedachten, emoties, slaap en dagelijkse beweging hebben invloed op hoeveel pijn je ervaart. Begrijpen hoe pijn werkt, kan angst om te bewegen verminderen. Regelmatig en rustig bewegen, werkt het beste bij artrose.
Lees ook het artikel: Pijnonderwijs kan angst om te bewegen verminderen
Voor beweegtips, lees het artikel: Artrose Gezond – Wat helpt u om te sporten en te bewegen?
Of bekijk de catalogus met knievriendelijke oefeningen
Gebaseerd op het boek: Explain the pain van David Butler
Publicatiedatum 16-06-2026
Auteur van dit artikel: Dieuwke Schiphof en Sjanne Veenstra