Onderzoekers van het Erasmus MC hebben onderzocht of de gezondheidsverschillen tussen mensen met een verschillend sociaaleconomische status (SES), ook zichtbaar zijn bij mensen met ernstige heup- of knieartrose, na een operatie. Hun onderzoek toont aan dat patiënten met een lagere SES zowel voor als na de operatie een slechtere gezondheid ervaren dan patiënten met een hogere SES. 

De Invloed van Sociaaleconomische Status op Gezondheid 
Met elk stapje hoger op de maatschappelijke ladder wordt de kans op goede gezondheid groter. Hoe hoog iemand op de maatschappelijke ladder staat wordt ook wel de sociaaleconomische status (SES) genoemd. SES wordt meestal gemeten aan de hand van het opleidingsniveau of inkomen van mensen. Uit verschillende studies blijkt dat mensen met een laag inkomen/opleidingsniveau (lage SES), vaker gezondheidsproblemen ervaren en een kortere (gezonde) levensverwachting hebben.  

Kunnen we met onderzoek gezondheidsverschillen verkleinen? 
Het is belangrijk om onderzoek te doen naar de gezondheidsverschillen tussen mensen met verschillende SES, ook als het gaat om artrose. Een veelvoorkomende operatie voor mensen met ernstige heup- of knieartrose is het vervangen van de heup of de knie. Onderzoekers van het Erasmus MC onderzochten of er gezondheidsverschillen zijn bij mensen met ernstige heup- of knieartrose na de operatie. Als er zo’n verschil blijkt te zijn, dan kunnen we met dit soort onderzoek proberen om deze gezondheidsverschillen te verkleinen. 

Het onderzoek 
De onderzoekers gebruikten gegevens van 44.732 patiënten met een kunstheup en 30.756 patiënten met een kunstknie tussen 2014 en 2020 uit het Landelijke Registratie Orthopedische Interventies (LROI). De patiënten hadden voorafgaand aan de operatie en 12 maanden na de operatie vragenlijsten ingevuld met vragen over bewegen, zelfverzorging, dagelijkse activiteiten, pijn of ongemak en angst.  

Beschrijving van de bevolking 
Om naast de vragenlijsten te kijken hoe hoog de SES van iedere patiënt is, werd gekeken naar de woonplaats of woonwijk van de patiënt. Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft namelijk voor elke postcode van een woonadres berekend wat de SES-score is. De score geeft weer hoe de gemeente, wijk of buurt scoort ten opzichte van andere gemeenten, wijken of buurten. Dit blijft wel een schatting, want het kan zijn dat iemand met bijvoorbeeld een hoog inkomen en hoog opleidingsniveau in een wijk woont waar de meeste mensen juist een laag inkomen of opleidingsniveau hebben (en dus een lage SES). Toch geeft het over het algemeen nog steeds een goede indicatie van de sociaaleconomische status van een patiënt. Aan de hand van deze gegevens onderzochten de onderzoekers of er een verband was tussen de SES-score en de uitkomsten van de vragenlijst.  

Uitkomst 
Uit de vragenlijsten bleek dat patiënten met een kunstheup en kunstknie en een lage SES zowel voor de operatie als na de operatie een slechtere gezondheid ervoeren dan patiënten met een hoge SES.   Patiënten met een lage SES scoorden nog steeds slechter op de onderwerpen uit de vragenlijst zoals hoe goed je kunt bewegen, pijn, angst, dagelijkse activiteiten en kwaliteit van leven.  

Conclusie  
Ondanks het feit dat de operatie op dezelfde manier wordt gedaan, zijn er na de operatie grote verschillen in gezondheid tussen mensen met een hoge- en lage SES. Patiënten met een lage SES  die een heup- of knievervanging hebben ondergaan voor artrose, hebben zowel voor als na de operatie een slechtere gezondheid in vergelijking met patiënten met een hoge SES. Waarom deze gezondheidsverschillen er zijn, is niet onderzocht. Onderzoekers opperen verschillende mogelijkheden zoals dat mensen met een lage SES-score het zoeken van hulp uitstellen en chronische pijn meer accepteren. Ook kan een te hoog eigen risico in Nederland een toegangsbarrière zijn voor chirurgische ingrepen. Het is belangrijk om in vervolgonderzoek aandacht te besteden aan de oorzaak van deze verschillen. 

Het bericht Sociaaleconomische gezondheidsverschillen bij patiënten met een kunstheup of kunstknie voor artrose  verscheen eerst op Artrose Gezond.

 
Australisch onderzoek 
Wat zou het effect zijn op de gedachten van mensen over hun behandeling als zij een diagnose en uitleg daarover hebben gekregen? Dat was precies wat Australische onderzoekers zich afvroegen. Om die vraag te beantwoorden hebben zij onderzoek gedaan onder totaal 626 deelnemers met en zonder heuppijn. Deze 626 deelnemers werden verdeeld in 3 groepen. Alle deelnemers moesten zich voorstellen dat ze al een aantal maanden heuppijn hadden en hiervoor een eerste afspraak hadden bij hun huisarts. Vervolgens kreeg elke groep een andere diagnose en uitleg: 

Diagnose en uitleg 1 
“U heeft heupartrose”: Het is een aandoening van het gehele gewricht. Eerst ontstaan er veranderingen in het gewricht. Dit kan komen door een eerder trauma van het gewricht. Ook kan erfelijkheid een rol spelen, of het soort werk dat u deed. Het lichaam zal proberen deze veranderingen te repareren. Hoewel deze reparaties kunnen leiden tot meer veranderingen in het gewricht, zorgen deze er vaak juist voor dat de heup normaal blijft functioneren. Maar soms hebben mensen veel pijn als de reparaties niet werken of als ze juist te veel werken.   

Diagnose en uitleg 2 
“U heeft aanhoudende heuppijn”: De pijn kan komen door veranderingen in het gewricht of door de weefsels daaromheen. De pijn kan ook door andere factoren beïnvloed worden. Iedereen beleeft pijn anders. Factoren die de pijn kunnen beïnvloeden zijn ervaringen uit het verleden, erfelijkheid, slecht slapen, stress, emoties en hoe bang u bent voor pijn.   

Diagnose en uitleg 3 
“U heeft slijtage van de heup”: Naarmate men ouder wordt, kan er slijtage optreden van het kraakbeen. Het kraakbeen in de heup kan beschadigd raken en kapotgaan. Hierdoor verliest u kraakbeen, waardoor de botten tegen elkaar wrijven en gaan ontsteken. Dit kan leiden tot heuppijn. 

Uitkomst Australisch onderzoek  
Na het lezen van de diagnose en uitleg werden twee vragen gesteld aan de deelnemers. De eerste vraag was: gelooft u dat beweging de heup beschadigt? De tweede vraag was: gelooft u dat opereren in een bepaald stadium noodzakelijk is? Uitkomst: de groep “U heeft slijtage van de heup” geloofde dat allebei. De andere twee groepen geloofden dat beweging de heup minder schaadt en een operatie minder noodzakelijk is. Ook waren deze twee groepen minder bezorgd over hun heup. Ook waren ze van mening dat zorg van een sportarts, reumatoloog of fysiotherapeut beter helpt. 

Advies aan zorgverleners 
De conclusie van het onderzoek is verwerkt als een advies aan zorgverleners. Namelijk dat heuppijn beter omgeschreven kan worden als heupartrose of aanhoudende heuppijn en niet als slijtage van de heup. Op deze manier hopen de onderzoekers dat mensen met heuppijn meer vertrouwen hebben in de behandelingen van artrose en meer geneigd zijn de aangeraden behandeling te volgen. 

Het bericht Het effect van het geven van een diagnose en uitleg bij mensen met heuppijn  verscheen eerst op Artrose Gezond.

Bij heupdysplasie is het heupgewricht niet goed ontwikkeld. Vaak is de kom van het gewricht niet diep genoeg, waardoor de kop niet goed in de kom past. Op het consultatiebureau worden de heupjes van baby’s gecontroleerd op heupdysplasie, waarna behandeling plaats kan vinden. In sommige gevallen wordt de heupdysplasie niet op babyleeftijd ontdekt, waardoor er op latere leeftijd klachten kunnen ontstaan.   

Onderzoeksvraag 
Onderzoeker Noortje Riedstra van de afdeling Orthopedie en Sportgeneeskunde van het Erasmus MC heeft onderzoek gedaan naar heupdysplasie en hoe dit samenhangt met het ontwikkelen van heupartrose. Er wordt gedacht dat heupdysplasie kan leiden tot vroegtijdige heupartrose, maar een eenduidig antwoord is in de wetenschap nog niet gevonden. Daarom heeft Noortje Riedstra nu een grote patiëntendatabase gebruikt om antwoord te kunnen geven op de vraag of heupdysplasie de kans op heupartrose vergroot.  

Heupdysplasie en heupartrose op röntgenfoto’s 
In de grote patiëntendatabase zit wetenschappelijke data die voor andere onderzoeksvragen al verzameld zijn. In de database zitten onder andere röntgenfoto’s van heupen van mensen tussen de 45 en 65 jaar. Deze mensen hadden allemaal nog geen artrose, maar wel beginnende pijn (hooguit 6 maanden) aan de heup of knie, zonder duidelijke oorzaak (bijvoorbeeld een blessure). Noortje gebruikte de verzamelde röntgenfoto’s om vast te stellen of mensen last hadden van heupdysplasie en heupartrose. De foto’s werden op 5 momenten genomen: aan het begin van de datazameling, na 2 jaar, na 5 jaar, na 8 jaar en na 10 jaar.   

Vergroot heupdysplasie de kans op heupartrose? 
Uit de eerste analyse bleek dat 21,7% van de mensen met beginnende pijn in de heup of knie, heupdysplasie had. Na 2, 5, 8 en 10 jaar werd gekeken bij alle mensen uit deze dataset of zij heupartrose hadden ontwikkeld en of dit vaker voorkwam bij mensen die heupdysplasie hadden. Noortje zag dat heupdysplasie de kans op heupartrose met 1,5 tot 2,5 keer vergrootte binnen 5 jaar na het ontstaan van de pijnklachten. Opvallend genoeg bleek uit de analyse van Noortje dat na 8 jaar na het ontstaan van de pijnklachten de kans op heupartrose bij mensen met heupdysplasie nog maar 1,6 tot 1,8 keer zo groot was als voor mensen zonder heupdysplasie. Na 10 jaar was er zelfs geen verschil meer bij het voorkomen van heupartrose tussen mensen met en zonder heupdysplasie.   

Resultaat 
Uit deze resultaten kunnen we concluderen dat een patiënt die pijn ervaart in combinatie met heupdysplasie een vergroot risico heeft op het ontstaan van vroege heupartrose. Met andere woorden: heupdysplasie is een risicofactor voor heupartrose. Maar, als de pijn zich na 5 jaar nog niet heeft doorontwikkeld tot heupartrose, dan vormt heupdysplasie geen risicofactor meer.   

Hoe nu verder? 
Dit onderzoek is een stap in de richting om alle risico’s die de kans op artrose vergroten te ontdekken. Op deze manier hopen we inzicht te krijgen in hoe artrose te voorkomen en beter te behandelen.  

 

Bijgaande studie: Acetabular dysplasia and the risk of developing hip osteoarthritis at 2,5,8, and 10 years follow-up in a prospective nationwide cohort study (CHECK) – PubMed (nih.gov) 

Het bericht Heupdysplasie en het risico op heupartrose  verscheen eerst op Artrose Gezond.

Van deze 101 mensen hadden 76 (= 75%) nachtpijn. Ten opzichte van de mensen zonder nachtpijn, hadden de mensen met nachtpijn vaker pijn overdag met hogere pijnscores en hadden meer problemen met de slaap. Ook werd aan de mensen met nachtpijn gevraagd om hun pijn uit te drukken in woorden, zie hiervoor de plaatjes. In het plaatje hierboven staan de beschrijvingen voor nachtpijn. In het plaatje hieronder staan de beschrijvingen voor pijn overdag. In de beschrijvingen is te zien dat zowel voor nachtpijn als pijn overdag de woorden “hinderlijk” en “zeurend” worden gebruikt. Maar er zijn ook duidelijke verschillen tussen de twee te zien. Er is meer onderzoek nodig om te onderzoeken welke factoren invloed hebben op nachtpijn bij artrose en hoe mensen met nachtpijn beter geholpen kunnen worden.

Tijdens het eerste Artrose Gezond Café op 6 oktober werd aan de deelnemers van de workshop “Pijn en Artrose” gevraagd of zij nachtpijn hadden. Van de 30 deelnemers werden 16 weleens wakker van de pijn en 9 helemaal niet. Mocht u meer willen weten over nachtpijn, dan is dit de link: https://doi.org/10.1093/fampra/cmac074 naar het artikel van Marloe van Berkel.

Het bericht Nachtpijn bij mensen met heup- en knieartrose verscheen eerst op Artrose Gezond.

Volgens Het RIVM heeft bijna 1,5 miljoen mensen in Nederland last van pijnlijk, stijve gewrichten. Eerder zagen we al dat deze cijfers een onderschatting zijn wat betreft knieartrose. Nu hebben we ook aangetoond dat het onderschatting is wat betreft heupartrose.

Uit ons onderzoek blijkt dat de huisarts bijna twee keer zoveel mensen van 30 jaar en ouder met heupartrose zien dan eerder gedacht. En jaarlijks komen er ook bijna twee keer zoveel mensen met heupartrose bij. We hebben dit onderzocht op basis van anonieme gegevens van 2,5 miljoen mensen uit Nederlandse huisartspraktijken die in een database zitten.

Door middel van een algoritme hebben we naast de patiënten die een code voor heupartrose gekregen hebben van de huisarts, ook de mensen gevonden waarvan de huisarts zegt dat het heupartrose is, maar die nog geen code voor heupartrose gekregen hebben.

Voor het artikel op Amazing Erasmus MC kunt u hier klikken. Wilt u het wetenschappelijk artikel lezen, klik dan hier.

Het bericht Ook heupartrose een groter probleem dan gedacht verscheen eerst op Artrose Gezond.

De media heeft aandacht voor een onderzoek waarin we laten zien dat de huisarts twee keer zoveel mensen met knieartrose ziet dan tot nu toe bekend werd. Volgens het RIVM staan er 750.000 mensen met knieartrose geregistreerd bij de huisarts. Zij staan geregistreerd bij de huisarts met een code voor knieartrose. Sita Bierma-Zeinstra, Professor Artrose, kwam op het idee voor dit onderzoek, nadat ze de huidige artrose cijfers bij de huisarts vergeleek met het aantal mensen dat een kunstknie kreeg. Die getallen bleken vrijwel overeen te komen. Dat zou betekenen dat iedereen met knieartrose een kunstknie krijgt en dat is niet zo.

We hebben door middel van een algoritme alle artrose patiënten geïdentificeerd die in de database van de huisarts niet de officiële  code ‘artrose’ kregen, maar die wel artrose hebben. Dit blijken twee keer zoveel mensen te zijn dan eerder bekend was.

,,Het is een grote onderschatting. Met de bevindingen van ons onderzoek is en wordt het probleem nog veel groter en moet het hoger op de gezondheidsagenda van beleidsmakers en verzekeraars gezet worden.” zegt Sita. Ook hoogleraar Huisartsgeneeskunde Patrick Bindels vindt dat artrose hoger op de gezondheidsagenda moet. “Artrose is een van de belangrijkste oorzaken van verlies aan gezonde levensjaren, het beperkt mensen in hun mobiliteit en is daarmee ook een risicofactor voor andere aandoeningen.

Sita Bierma-Zeinstra en Marjan van Meurs, een van onze ervaringsdeskundigen, praten erover in de Telegraaf. Klik hier om het artikel te lezen op Amazing Erasmus.

Het bericht Knieartrose groter probleem dan gedacht verscheen eerst op Artrose Gezond.

Het bericht Oefeningen voor mensen met knie-, heup-en handartrose verscheen eerst op Artrose Gezond.